مصطفى النوراني الاردبيلي

269

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

صمغ كينو كه از اين درخت گرفته مىشود ، يك نوع تانن خاصى به نام كينو تانيك اسيد و يك مادّه رنگى قرمز گرفته مىشود . داراى مادّه‌اى به نام پته‌روكارپين ، سانتالول ، اسيد سانتاليك ، و غيره است . قطعات چوب اين درخت ، تحت نام چوب صندل قرمز ، به بازارها عرضه مىشود و بايد دانست كه نبايد با چوب صندل سفيد كه از گياهى به نام ( Santalum Albuml از تيره Santalaceae ) تهيه مىگردد و اسانس آن مصارف درمانى دارد ، اشتباه شود ، زيرا صندل قرمز ، به‌علاوه در سيلان ، مالزى و فيليپين نيز به بازار عرضه مىشود . چوب اين درخت اثر قابض دارد ولى از آن ، جهت رنگ كردن بعضى مواد غذايى استفاده مىشود و گاهى داراى اثر رفع ورم مجراى بول و ترشّحات غير طبيعى آن است . اسانس صندل ، از راه دستگاه گوارش به سهولت جذب و قسمتى از تركيبات آن نيز كه از راه كليه و شش‌ها دفع مىگردد ، در اين اعضاء ضدّ عفونى به‌عمل مىآورد . در اين موقع ، بوى آن در ادرار و بخار دهان احساس مىشود . مصرف مقادير زياد آن ، ايجاد احساس سوزش و گرما در ناحيه معده و گاهى تهوّع و استفراغ مىكند . مصرف آن در التهاب مجارى ادرار و ورم مثانه ناشى از ابتلا به سوزاك و همچنين برونشيت مزمن كه با ترشّحات فراوان همراه باشد و گاهى به‌عنوان قابض در اسهالهاى سخت ، توصيه شده است . خواص - كاربرد : در هندوستان از چوب صندل قرمز به‌عنوان خنك كننده و قابض و تونيك ، در استعمال خارجى ، براى ناراحتىهاى صفراوى و رفع التهاب و سردرد گرم و كاهش تب و همچنين براى رفع ناراحتىهاى پوست و ضمنا براى تقويت ديد چشم تجويز مىشود . « 1 » صور داروئى : اسانس صندل ، به‌صورت كپسولهاى محتوى 25 / 0 گرم به تعداد 4 تا 20 عدد در روز مصرف مىشود . مصرف معمولى اين كپسول 12 عدد است ، چوب آن به مقدار 2 تا 10 گرم به كار مىرود . چوب صندل در فرمول شربت روبارب كمپوزه وارد مىگردد . از بين

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 4 ، ص 33 .